Trafik kazaları gündelik hayatımızın ne yazık ki bir parçasıdır. TÜİK verilerine göre 2023 yılında Türkiye’de 1 milyon 314 bin 136 trafik kazası meydana gelmiştir. Meydana gelen trafik kazalarında yaralanmalar, can ve mal kayıpları meydana gelmektedir. Mal kayıplarının en temeli ise araçlarda meydana gelen hasarlardır. Araçta meydana gelen hasara bağlı zararın yanında aracın zarar görmesi sebebiyle aracın değerinde de bir kayıp meydana gelir. İşte bu  değer kaybı zararın karşılanması için taraflar arasında uyuşmazlık meydana geldiğinde “Araç Değer Kaybından Doğan Tazminat” davasının açılması gerekir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2/1’e göre, trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Ancak açılacak tazminat davasında karşı taraf trafik sigortasını yapan Sigorta Şirketi ise; bu davalar TTK m. 4/1-a ve 5. Maddeleri gereğince mutlak ticari nitelikte oldukları için Asliye Ticaret Mahkemeleri görevli olacaktır. Eğer dava araç maliki, sürücüsü veya işleteniyle birlikte sigorta şirketine açılacaksa da görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri olacaktır.

Davaya yetkili mahkeme davalının dava açıldığı tarihteki yerleşim yeri adresidir. Davalılar birden fazlaysa HMK m.7 uyarınca bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Bununla birlikte trafik kazaları hukuken haksız fiil olduğundan bundan kaynaklanan tazminat davaları da haksız fiilden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları niteliğindedir. Buna göre trafik kazasının veya zararın meydana geldiği ve zararı gören davacının yerleşim yeri mahkemesinde de HMK m.16 ve 2918 sayılı KTK m.110/2 uyarınca dava açılabilir. Bunlara ek olarak sigorta şirketinin davalı tarafında bulunduğu davalarda Sigorta Şirketinin merkezinin bulunduğu yer mahkemeleri de yetkilidir.

Araç Değer Kaybı Tazminatı Hangi Şartlarda Talep Edilebilir?

Araç Değer Kaybı Tazminatı talep edilebilmesi için öncelikle araçta değer kaybına sebebiyet verecek olan maddi bir hasarın meydana gelmesi gerekir. Burada bir aracın tamir edilmesinin, parçasının değiştirilmesinin veya araçtaki zararın giderilmesinin değer kaybının meydana gelmesini önleyemeyeceği açıktır. Zira özellikle ülkemizde parça değişimi yaşamış, tamirat yapılmış araçların ikinci el satış piyasasında aynı cinsten araçların ikinci el piyasasına göre değerlerinde düşüş meydana gelmektedir.

Burada kritik olan husus, yukarıdaki açıklamalarımız da göz önüne alındığında; değer kaybı tazminatı talep edebilmek için araç değer kaybı talebine konu olan hasarlı parçaların daha önceden hasar görmemiş olmasının gerekmesidir. Zira önceden hasar görmüş olan parçaların hali hazırda yeni bir değer kaybına sebebiyet verebilmesi mümkün değildir.

Bir diğer şart meydana gelen kazada %100 kusurlu bulunmamaktır. Zira trafik kazası neticesinde araçlarda meydana gelen değer kaybından hem şahıslar hem de sigorta şirketleri, kazaya karışan aracın kusuru oranında sorumlu olacaktır. Örneğin karşı tarafın %50 kusurunun bulunduğu bir trafik kazasında değer kaybı tazminatı talebinde bulunan davacı, bilirkişi raporunda belirlenen değer kaybı tazminatı ücretinin %50’nin alabilecektir. Zira bu davalarda taraflar kusur oranında mesul olmaktadırlar. Hal böyleyken %100 kusuru bulunan aracın, araç değer kaybı tazminatı talebinde bulunabilmesi mümkün olmayacaktır çünkü karşı tarafın kusuru oranı %0 olacak olup kusuru oranında sorumlu olduğu çerçevede kusursuz bulunan tarafın ve sigorta şirketinin değer kaybı tazminatı ödeme yükümlülüğü de doğmayacaktır.

Son şart usuli bir kural olup 2 yıllık zamanaşımı içerisinde değer kaybı tazminatının talep edilmesi gerektiğidir. 2 yıllık zamanaşımının başlangıç tarihi ise kazanın meydana geldiği tarihtir.

İhtiyaç Duyulabilecek Belgeler

Araç değer kaybı davası açılırken bazı belgelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu belgelere örnek vermek gerekirse;

– Kaza tespit tutanağı,

– Kusur oranlarını gösteren tutanak,

– Hasar tespit tutanağı,

– Hasarı gösteren kaza fotoğrafları,

– Onarımla ilgili parça ve işçilik faturaları,

– Araç Ruhsatları,

– Sürücü ehliyeti ve kimlik belgesi,

– Araçların ZMMS poliçeleri,

– Alınmışsa aracın ekspertiz raporu,

– Ve sair belgeler

Sigorta Tahkim Komisyonu Yoluna Başvurulması

Değer kaybı tazminatı sigorta şirketinden istenilecekse, dava yolu dışında Sigorta Tahkim Komisyonu’na da başvuru yapılabilir. Ancak bunun birtakım şartları vardır. Öncelikle karşı tarafın poliçe esasları kontrol edilmeli ve Değer Kaybı Tazminatı kapsam dahlinde ise karşı tarafın ZMMS’ini düzenleyen sigorta şirketine 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu md.97 gereği yazılı başvuru yapılmalıdır. Burada belirtmek gerekir ki kaskolar değer kaybı tazminatını karşılamamaktadırlar. Sigorta şirketi yazılı başvuru tarihinden itibaren 15 gün içerisinde başvuruyu yazılı olarak cevaplaması gerekmektedir. Süre zarfında cevaplanmaması veya cevabın talebi karşılamaması halinde zarar gören dava açabileceği gibi 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvuru da yapabilir. Burada sigorta şirketine yapılan başvuru dava şartı niteliğindedir. Şayet sigorta şirketi başvuru yapılmaksızın dava açılırsa bu davalarda esas incelemesine geçilmeden usulden ret kararı verilmektedir. İlgili sigorta şirketine e-posta yahut posta vasıtasıyla ve yukarıda sayılan gerekli evraklarla yazılı başvuru yapılması gerekmektedir.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru, kurumun resmi web sitesi üzerinden yapılabilir. Başvuruya ilişkin detaylar resmi web sitesinde bulunmaktadır.

Örnek Yargıtay Kararları

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 24.12.2015 Tarih, 2015/6916E. 2015/14987K. Sayılı Kararında:

” Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır.”

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 21.02.2017 Tarih, 2016/8159E. 2017/1793K. Sayılı Kararında:

” … Mahkemece, konusunda uzman bilirkişiden, (rapor düzenleyenlerden farklı olmak kaydı ile) dosyadaki fotoğraflar, fatura, kaza tespit tutanağı ve önceki bilirkişi raporları da incelenerek, aracın modeli, yaşı, hasarın ağırlığı, boyanmış olan yerler ve hasarlı bölgelerin özelliği nazara alınıp, aracın kaza öncesi ikinci el piyasa rayiç değeri ile tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farkın değer kaybını göstereceği ilkesine göre değer kaybının yeniden hesaplanması için rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yetersiz ve hatalı bilirkişi raporlarına itibar edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.”